Elektrik tesisat ve pano montörlüğü; konut, ticari yapı, endüstriyel tesis ve altyapı projelerinde elektrik enerjisinin güvenli, kesintisiz ve verimli dağıtımını sağlayan kritik bir meslektir. Pano montörü, projeye uygun malzeme seçimi ve kablo güzergâhından başlayarak, alçak gerilim (AG) panolarının mekanik montajı, kablolama, cihaz bağlantıları, test-devreye alma ve dokümantasyonuna kadar tüm aşamalarda görev alır.
Proje ve şema okuma: Tek hat, güç ve kontrol şemaları, klemens planları, kablo listeleri, numaralandırma ve etiketleme standartlarının doğru yorumlanması.
Mekanik montaj: Tablo gövdeleri, ray ve kanal yerleşimi, sac işçilikleri, şase/aksesuar montajı, IP sınıfı ve havalandırma koşullarının sağlanması.
Cihaz yerleşimi ve bağlantı: Şalter, sigorta (MCB/MCCB), kaçak akım koruma, kontaktör, termik röle, röleler, zaman röleleri, ölçü aletleri, sürücüler (VFD), yumuşak yol vericiler, PLC ve HMI gibi ekipmanların yerleşimi ve bağlantıları.
Kablolama ve numaralandırma: Kesit seçimi, pabuçlama (lug), makaronlama, ferül kullanımı, klemensleme, renk ve numara kodlarına uygun etiketleme.
Test ve devreye alma: İzolasyon direnci, süreklilik, faz sırası, kaçak akım ve topraklama ölçümleri; fonksiyon testleri; yük altında denenmesi ve parametre ayarları.
İSG ve kalite: Kişisel koruyucu donanım kullanımı, kilitleme-etiketleme (LOTO), uygun alet ve tork değerleri, TS/EN/IEC standartlarına uygunluk, saha ve atölye iş güvenliği.
Dokümantasyon: As-built çizimler, kablo listeleri, test raporları, devreye alma formları ve bakım talimatları.
Konut ve ticari yapılar: Dağıtım panoları, kompanzasyon, aydınlatma/otomasyon, yangın alarm ve jeneratör transfer panoları.
Endüstriyel tesisler: MCC (motor kontrol merkezleri), PLC ve proses kontrol panoları, enerji izleme, harmonik filtreleme çözümleri.
Enerji ve altyapı: GES/RES bağlantıları, trafo merkezleri sonrası AG dağıtım, su arıtma tesisleri, pompa istasyonları.
Bilişim altyapıları: Data center ve network odaları için kesintisiz güç, dağıtım ve izleme panoları.
Şema ve yazılım: EPLAN, AutoCAD Electrical gibi araçlarda yerleşim ve bağlantı planlarını okuyup güncelleyebilme.
Ölçüm aletleri: Multimetre, pensampermetre, megger (izolasyon direnci), topraklama ve döngü empedansı ölçerlerini etkin kullanma.
Bileşen bilgisi: MCB/MCCB seçimi, kısa devre ve termik manyetik ayarlar, kontaktör ve termik röle koordinasyonu, kablo kesit ve koruma hesabının mantığı.
Sürücü ve otomasyon farkındalığı: VFD parametreleri, soft-starter ayarları, temel PLC giriş/çıkış mimarisi, HMI etiketleme düzeni.
Standartlar ve renk kodları: TS EN 61439 (AG pano standardı) farkındalığı, iletken renk kodları ve klemens kodlama prensipleri.
İş güvenliği alışkanlıkları: Gerilim altında çalışmama prensibi, kilitleme-etiketleme, uygun el aletleri ve tork anahtarının kullanımı.
Detay odaklı, temiz ve düzenli işçilik alışkanlığı
Çözüm odaklılık ve sahada pratik karar alabilme
Ekip çalışmasına uyum, disiplin ve iletişim becerisi
Zaman planlaması ve hedefe göre çalışma alışkanlığı
Sürekli öğrenmeye açık, yeni cihaz ve standartları takip eden yaklaşım
Temel eğitim: Elektrik/elektronik alanında mesleki lise, MYO veya ustalık-kalfalık belgeleri.
Sertifikalar: Elektrik tesisatçılığı, pano montajı, endüstriyel otomasyon, VFD-PLC temel eğitimleri; iş sağlığı ve güvenliği (Temel İSG) ve gerekiyorsa yüksek gerilimde çalışma yetkinlikleri.
İleri seviye: Enerji kalitesi ve kompanzasyon, harmonik analizi, güç yönetimi ve izleme sistemleri, endüstriyel iletişim protokolleri (Modbus, Profibus vb.).
Kariyer yolu: Montör → Kıdemli Montör/Şef → Saha Süpervizörü → Test ve Devreye Alma Mühendisliği/Koordinasyon → Proje/Üretim Yönetimi.
Tasarım uygunluğu: Proje akımı, kısa devre dayanım, sıcaklık artışı, IP koruma sınıfı, doğal/aktif havalandırma gereksinimleri.
Bileşen seçimi ve koordinasyon: Koruma cihazlarının seçiciliği, ölçü aletlerinin sınıfı, kablo ve kanal kesitlerinin akım taşıma ve ısınma kriterlerine uygunluğu.
Etiketleme ve izlenebilirlik: Kablo, klemens ve cihaz etiketlerinin standarda uygun, kalıcı ve okunaklı olması; as-built dokümantasyonla bire bir eşleşme.
Test ve raporlama: İzolasyon ve süreklilik testleri, fonksiyon testleri, yük denemeleri; FAT/SAT prosedürlerine uygun rapor düzeni.
Proje inceleme: Tek hat, yerleşim, klemens ve kablo listelerinin gözden geçirilmesi.
Malzeme planlama: Ray, kanal, klemens, cihazlar, kablo ve aksesuarların metraj ve tedariki.
Gövde ve iç yerleşim: Ray/kanal montajı, cihazların ölçülerek yerleşimi, hava sirkülasyonu ve servis alanlarının bırakılması.
Kablolama: Kesit ve renk kodları, ferrül ve pabuçla sonlandırma, klemensleme, numaralandırma ve etiketleme.
Ara kontroller: Görsel kalite, tork kontrolleri, iletişim kablolarının güç kablolarından ayrımı, ekranlı kabloların topraklama mantığı.
Test ve devreye alma: İzolasyon-süreklilik ölçümü, fonksiyon testleri, sürücü/PLC temel parametreleri, yük altında deneme.
Teslim ve dokümantasyon: As-built çizimler, liste ve raporların teslimi; bakım/işletme talimatlarının paylaşılması.
Yetersiz etiketleme: Tüm kablo ve klemenslerin kalıcı olarak etiketlenmesi, şema ile bire bir karşılıklandırılması.
Kesit hataları: Yük akımı, kısa devre ve gerilim düşümü kriterlerine göre kablo kesiti belirleme; ısıl artış ve demetleme etkilerini dikkate alma.
Topraklama ihmali: PE barasının sürekliliği, kabin-gövde topraklaması ve ekranlı kabloların uygun tek noktadan toprak bağlantısı.
Seçicilik sorunları: Şalter-sigorta koordinasyon tablolarına göre üst-alt koruma cihazlarının seçimi ve ayarları.
Düzensiz kablolama: Kanal kapasitesi, bükülme yarıçapları, köşe dönüşleri ve servis erişilebilirliğinin planlanmaması.
Periyodik kontroller: Vidaların tork kontrolü, baraların ısınma ve gevşeme kontrolleri, fan/filtre temizlik ve değişimleri.
Termal izleme: Termal kamera ile sıcak nokta tespiti, bağlantı gevşemelerinin erken fark edilmesi.
Enerji kalitesi: Harmonik düzeylerinin izlenmesi, kompanzasyon sistemlerinin sağlıklı çalışması, reaktif cezaların önlenmesi.
Kayıt ve iyileştirme: Arıza kayıtları, müdahale süreleri, yedek parça planlaması, kritik cihazların MTBF/MTTR takibi.
Elektrik tesisat ve pano montörleri; taahhüt firmaları, pano üreticileri, fabrika bakım ekipleri, otomasyon integratörleri, enerji ve altyapı projeleri, data center işletmeleri gibi çok geniş bir alanda görev alabilir. Deneyim arttıkça devreye alma, saha koordinasyonu, kalite kontrol ve planlama gibi alanlara geçiş mümkündür. Proje çeşitliliği ve teknolojinin sürekli yenilenmesi, mesleği uzun vadede canlı ve talep gören bir konumda tutar.
İzole el aletleri, tork ayarlı tornavidalar, pens ve kablo sıyırıcılar
Kablo pabuç presleri, ferül sıkma pensesi, etiketleme cihazı
Multimetre, pensampermetre, izolasyon test cihazı, topraklama ölçer
Çizim güncelleme için EPLAN/AutoCAD erişimi ve temel kullanım becerisi
Kişisel koruyucu donanım: Eldiven, gözlük, baret, iş ayakkabısı
Pano montörlüğü daha çok pano imalatı, kablolama, cihaz yerleşimi ve test-devreye alma süreçlerine odaklanır. Tesisat kısmı ise sahada kablo çekimleri, dağıtım ve son kullanıcı noktalarına uzanır. Pek çok meslektaş her iki alanda da çalışabilir.
TS EN 61439 başta olmak üzere ilgili TS/EN/IEC standartları, üretici uygulama notları ve iş güvenliği mevzuatı temel başvuru kaynaklarıdır. Proje ve idare şartnameleri de mutlaka dikkate alınmalıdır.
Her projede şart değildir, fakat MCC’lerde motor kumandası, otomasyon ve enerji verimliliği projelerinde PLC/VFD farkındalığı büyük avantaj sağlar.
Şema okuma, temel ölçüm teknikleri, güvenli çalışma alışkanlıkları ve etiketi/klemens planlaması ile başlangıç yapmak; ardından cihaz bilgisi, kablolama teknikleri ve test-devreye alma aşamalarına geçmek uygundur.
Kaliteli işçilik ve kayıtlı dokümantasyon, sahada güven yaratır. Zamanla test-devreye alma, kalite kontrol, planlama ve ekip liderliği gibi rollere geçiş mümkündür. Eğitim ve sertifikasyonları düzenli güncellemek önemlidir.
Elektrik tesisat ve pano montörlüğü; ölçü, planlama, titiz işçilik ve güvenlik kültürünü bir araya getiren, endüstrinin kalbinde yer alan bir uzmanlık alanıdır. Doğru standartlara uygun bileşen seçimi, temiz kablolama, eksiksiz etiketleme ve disiplinli test-devreye alma süreçleriyle ortaya çıkan kaliteli bir pano; işletmelerde güvenli, verimli ve sürdürülebilir bir enerji altyapısının temelini oluşturur. Bu mesleğe adım atmayı planlayanlar için sistematik öğrenme, sahada pratik ve sürekli gelişim, başarıya giden en sağlam yoldur.
Henüz değerlendirme yapılmadı.
E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir
Değerlendirmeniz *
İsim *
E-posta *
Daha sonraki yorumlarımda kullanılması için adım, e-posta adresim ve site adresim bu tarayıcıya kaydedilsin.
Bu web sitesi, web sitemizde en iyi deneyimi yaşamanızı sağlamak için çerezleri kullanır.
